Manaslu

Jednym z najpóźniej zbadanych ośmiotysięczników był Manaslu, który leży ok. 70 km na wschód od Annapurny. Nazwa szczytu pochodzi od sanskryckiego słowa manasa — dusza. Według najnowszych pomiarów wysokość szczytu wynosi 8156 m. Do 1950 roku nie było żadnych zdjęć tego masywu. Przełomowy był właśnie 1950 rok, gdy u stóp Manaslu pojawili się pierwsi alpiniści. Toni Hagen wykonał z samolotu zdjęcia w kierunku Gurkha Himal, ale trudno było ocenić z dosyć dużej odległości, możliwość przeprowadzenia ataku szczytowego. Cenne obserwacje poczynił natomiast Harold W. Tilman, który był kierownikiem 6-osobowej ekspedycji brytyjskiej, działającej głównie w rejonie doliny Marsyandi. Po 13-dniowym marszu z Kathmandu dotarli alpiniści do Thonje, skąd zrobili krótki wypad wzdłuż Dudh Khola do Bimtakhoti. Manaslu przedstawiał się od tej strony niedostępnie. Głównym problemem było wydostanie się przez Przełęcz Północną na duże podwierzchołkowe plateau. Zachęcająco wyglądała górna część wschodniej flanki, ale dolna partia zasłonięta była przez wierzchołek północny. Brytyjczycy powrócili do Thonje, a następnie bezskutecznie atakowali Annapurnę IV i Kang Guru.

Podwójny sukces

Japończycy nie zrezygnowali z dalszej walki i skrupulatnie przygotowywali się do wielkiej wyprawy mającej nastąpić w 1956 roku. Dzięki usilnym staraniom uzyskali zezwolenie na dwie wyprawy: jesienią 1955 roku i wiosną 1956 roku. Trzej alpiniści przybyli jesienią do Sama i uzyskali zapewnienie od mieszkańców, że nie będą oni robić żadnych przeszkód kolejnej wyprawie. Alpiniści zrobili jeszcze rekonesans aż pod plateau i powrócili do kraju z pomyślnymi wiadomościami. W skład kolejnej wyprawy wchodzili: Yuko Maki, Sono-suke Chitani. Minoru Higeta, Toshio Imanishi, Kiichiro Kato, Yuichi Matsuda, Junjiro Muraki, Katsuro Ohara, Hiroyoshi Ohtsuka, Hirokichi Tatsunuma, Atsushi Tokunaga i Takayoshi Yoda. Ekspedycji towarzyszyło 20 Szerpów, którym przewodził Gyaldzen Nor-bu — zeszłoroczny uczestnik wejścia na Makalu. Bazę założono 26 marca 1956 roku w tym samym miejscu co poprzednie wyprawy. Japończycy postanowili zmniejszyć liczbę obozów, a tym samym usprawnić ich zaopatrywanie. Obóz I założono na wysokości 5050 m, a obóz II już na przełęczy Naike. Zaopatrywanie obozów utrudniał silny wiatr i przelotne opady śniegu. Ze względu na duże zagrożenie lawinowe musiano pewne etapy pokonywać tylko w godzinach rannych. Na wysokości 6200 m rozbito obóz III, a powyżej lodospadu obóz IV, który znajdował się w pobliżu miejsca obozu VII wyprawy z 1953 roku.

Dhaulagiri

Niedaleko od Annapurny po zachodniej stronie przełomu Kali Gandaki wznosi się Dhaulagiri. Nazwa szczytu jest pochodzenia sanskryckiego i oznacza „Białą Górę” (dhavala — biały, giń — góra). Dhaulagiri został zmierzony trygonometrycznie w roku 1818 z siedmiu stanowisk nizinnych. Po uwzględnieniu poprawek związanych z refrakcją promieni słonecznych, ustalono średnią kotę na 26 811 stóp = 8172 m. Przez następne 30 lat Dhaulagiri był uważany za najwyższą górę naszego globu, dopóki nie zdystansowała go Kangchendzonga. Po uwzględnieniu najnowszych pomiarów, przyjmuje się obecnie dla Dhaulagiri kotę 8167 m, co stawia ten szczyt na 6 miejscu wśród „samodzielnych” ośmiotysięczników. Dhaulagiri niemal w całości zbudowany jest z odpornych na procesy wietrzenia twardych gatunków wapieni. W 1950 roku okrążyły górę z kilku stron rekonesanse francuskiej wyprawy Maurica Herzoga. Wyprawa zamierzała zdobyć Dhaulagiri ale nie wskórała wiele na jego stokach. Francuzi przywieźli szereg zdjęć wykonanych z niewielkiej odległości i zwrócili na ten szczyt uwagę świata alpinistycznego.

Amerykańscy alpiniści

Po pokonaniu w 1957 roku Fal chan Kangri dziewicze pozostały tylko: Dhaulagiri, Gasherbrum I i Shisha Pangma. Ten ostatni szczyt był jednak ze względów politycznych absolutnie niedostępny dla alpinistów (oczywiście oprócz Chińczyków), a Dhaulagiri był już zarezerwowany dla kolejnych wypraw na najbliższe lata. Alpiniści amerykańscy rozumieli, że Gasherbrum I jest ich jedyną nadzieją na osiągnięcie ośmiotysięcznika w pierwszym wejściu. Dzięki energicznym zabiegom otrzymali Amerykanie w listopadzie 1957 roku zezwolenie na atakowanie szczytu w następnym roku. Kierownikiem organizacyjnym wyprawy był Nicholas B. Clinch, który natrafił na duże trudności, gdyż alpinizm w USA był mało popularny. Po wielu staraniach zdobył 25 000 $, co było jednak skromną kwotą jak na takie przedsięwzięcie. Kierownikiem sportowym wyprawy został Peter K. Schoening, który w 1953 roku odegrał tak znaczną rolę w dramatycznym odwrocie z K2. Pozostałymi byli: Thomas McCormack, Andrew J. Kauffman, dr Thomas Nevison, Robert L. Swift oraz dwaj oficerowie łącznikowi kpt. Mohamed Akram i kpt. Tash Rizvi. Richard K. Irvin i Gilbert Roberts spóźnili się na wyprawę i przybyli do Pakistanu, gdy zakończyła ona już działalność.

Rekonesans

Bonington i Walmsley, po 5-dniowym rekonesansie na południowej ścianie, odkryli dogodna drogę prowadzącą tzw. granią centralną na grań główną w bliskie sąsiedztwo głównego wierzchołka. 12 kwietnia Wałmsley i Les Brown wyruszyli na dokładne rozpoznanie drogi. Pierwsze jej odcinki prowadziły łatwymi stokami śnieżnymi. Na wysokości 5500 m dwójka Anglików znalazła dobre miejsce pod obóz I. Dalszą logiczną możliwość stwarzał stromy komin, ale skała w nim była niezwykle krucha, wobec czego wspinacze skierowali się do sąsiedniego kuluaru. Ale i tu napotkali na potrzaskane kruche skały, a także na tafle twardego ciemnego lodu. Wyżej pokonali płytki, zalodzony komin z progami skalnymi. Po wybraniu miejsca na obóz II, Brown i Wałmsley zeszli w dół. W następnych dniach obydwa obozy zostały zainstalowane i zaopatrzone. 14 kwietnia na prowadzenie wyszli Bonington i Dennis P. Davis. Drogę zagrodziła im stroma skalna ściana, w którą wrzynał się komin o gładkich ścianach. Bonington musiał klinować ręce i nogi w rysie i wbijać haki, żeby wydostać się przez przewieszkę w kominie. Wyżej alpiniści posuwali się ściana lodową o nachyleniu 50°, wymagającą rąbania stopni. Znów musieli pokonać barierę skalną i znów za nią pojawił się ciemny, twardy lód. Na jednym ze skalnych filarków znaleźli małą platforemkę pod obóz III.

7100 m amerykanscy alpinisci anglicy annapurna ii annapurna iv atak na baszte atak na szczyt austriacy zdobywaja 8 tysiecznik baintha brakk broad peak middle bursztyn cechy kamieni szlachetnych cho oyu cztery obozy dhaulagiri dhaulagiri iv droga baueka faza biochemiczna formy kamieni ozdobnych gasherbrum i gaz i ropa gaz ziemny gestosc gazu zagadnienie gory zagadnienie gory p 10 zagadnienie gory p 11 zagadnienie gory p 12 zagadnienie gory p 13 zagadnienie gory p 14 zagadnienie gory p 15 zagadnienie gory p 16 zagadnienie gory p 17 zagadnienie gory p 18 zagadnienie gory p 2 zagadnienie gory p 3 zagadnienie gory p 4 zagadnienie gory p 5 zagadnienie gory p 6 zagadnienie gory p 7 zagadnienie gory p 8 zagadnienie gory p 9 granaty gyachung kang himalchuli jesienny sukces kangbachen kangchendzonga klasyfikacja kamieni ozdobnych kwarc lawina lhotse shar liptobiolity lodowiec lupki palne manaslu mineraly na nowych szlakach na nowym szlaku nefryt niewyjasniona tragedia nuptse oboz v odwrot ozokeryt paliwa plynne peak 29 perm podwojny sukces pola lodowe polacy polepszenie warunkow polski sukces pomoc porowatosc prosty jak jedynka przepuszczalnosc rakaposhi rekonesans sedymenty weglanowe sezon shisha pangma slaba forma spis wyposazenia szczegoly tragedii szturm torowanie drogi trasa trudnosci trzecia wyprawa trzeciorzed warunki powstawania zloz wegiel brunatny wloscy przewodnicy wschodnia gran p 10 p 11 p 12 p 13 p 14 p 15 p 16 p 17 p 18 p 2 p 3 p 4 p 5 p 6 p 7 p 8 p 9 wyprawa niemiecka wznowienie wyprawy yalung kang zamiec na mansalu zloza kredy zloza w karbonie znaczenie paliw plynnych znaczenie paliw stalych zwyciestwo i tragedia zywice kopalne zywnosc szturmowa