Przepuszczalność

Przepuszczalność wyrażana jest w jednostkach darcy, lub mili darcy. l darcy określa przepuszczalność, przy której przez skałę o powierzchni l cm2 i grubości l cm, przy różnicy ciśnienia l atm, w ciągu l s przechodzi l ml cieczy o lepkości l centypuaza, tj. o lepkości odpowiadającej lepkości wody destylowanej w temperaturze 20°C. Pomiar wykonuje się w temperaturze 0°C i przy ciśnieniu 760 mm słupa Hg. Wyróżniana bywa przepuszczalność bezwzględna, mierzona na skałach wysuszonych i wolnych od bituminów, oraz przepuszczalność względna, tj. odnoszona do skał w stanie naturalnego nasycenia rdzeni wiertniczych. Zależy ona od porowatości, w przypadku ropy naftowej znaczenie mają tylko pory większe. Na podstawie tych pomiarów wyróżnia się skały przepuszczalne i źle przepuszczalne, którymi są skały ilaste, ewaporaty, lite skały magmowe i przeobrażone. Nasyceniem skały zbiornikowej nazywa się stosunek wolnych przestrzeni zawierających kaustobiolity płynne do porowatości bezwzględnej. Zwykle nasycenie ropą nie przekracza 80% obj. Wydajność skały zbiornikowej jest to stosunek ilościowy ropy możliwej do wydobycia ze skały do całej jej ilości. Zwykle wynosi ona 20—40%. Gdy budowa geologiczna uniemożliwia dalszą wędrówkę ropy i gazu ku powierzchni ziemi, tworzą się nagromadzenia o znaczeniu praktycznym, tj. złoża, w których może panować ciśnienie wynoszące 200 atm i więcej. Skoro więc otwór wiertniczy natrafia na takie złoże wówczas można nim wydobywać gaz lub ropę naftową, która w przypadku większych ciśnień złożowych gwałtownie wypływa na powierzchnię ziemi.

Porowatość

Porowatość określa się stosunkiem wszystkich wolnych przestrzeni w skale do jej objętości i wyraża w procentach. Wyróżnia się przy tym porowatość bezwzględną oraz porowatość względną, która uwzględnia tylko pory łączące się z sobą. Współczynnik nasycenia jest to stosunek porowatości względnej do bezwzględnej. Przyczyną obecności porów i innych pustek w skałach może być sposób ułożenia i kształt ziaren, wolne miejsca pozostałe po wodzie, ubytek objętości skał wskutek rozkładu materii organicznej, działalności gazów, a także wyługowania części minerałów, zmiany objętości skał np. wskutek dolomityzacji, zbrekcjowania czy innego rozluźnienia tektonicznego oraz wietrzenia. Charakter wolnych przestrzeni w skale określa się przez zmierzenie na specjalnych preparatach porowatości międzyziarnowej oraz porowatości szczelinowej, którą oblicza się ze stosunku powierzchni szczelin do ogólnej powierzchni preparatu. Przydatność porów i innych wolnych przestrzeni dla nagromadzenia ropy czy gazu zależy też od ich wymiarów. W porach większych od 0,5 mm ruch ropy może odbywać się pod wpływem siły ciężkości lub działania nacisku gazów, natomiast pory o wymiarach mniejszych od 0,0002 mm nie mają znaczenia dla nagromadzenia się ropy.

Gaz ziemny

Poza naturalnym gazem ziemnym, związanym genetycznie z tworzeniem się ropy naftowej i innych bituminów, w skorupie ziemskiej tworzą się koncentracje metanu związane z innymi procesami. Są to: gaz błotny, tworzący się w środowisku bagiennym i na torfowiskach, oraz; węglowy gaz ziemny, którego powstanie wiąże się ze strefami powstawania węgli koksowych. Węglowe gazy ziemne na ogół pojawiają się w niewielkich koncentracjach, dostatecznych jednak dla zagrożenia bezpieczeństwa kopalń i powstawania katastrof górniczych. W sprzyjających warunkach geologicznych w dużych ilościach występują w złożach węgla kamiennego i zmuszają do poprzedzania ich wybierania odgazowaniem strefy obejmowanej robotami podziemnymi. W tych też przypadkach są eksploatowane, np. w niektórych miejscach zachodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Gaz ziemny i ropa naftowa w warunkach panujących w skorupie ziemskiej wykazują silną tendencję do migracji w strefy mniejszych ciśnień i wskutek tego nagromadzają się w skałach porowatych lub szczelinowatych, tj. w skałach zbiornikowych (kolektorach). Najczęściej ropa naftowa i gaz ziemny nagromadzają się w piaskach i piaskowcach oraz pokrewnych skałach okruchowych.

Paliwa płynne

Kopalne paliwa płynne bywają określane jako utwory bitumiczne lub jako bituminy. Określenie to ma odmienne znaczenie w innych działach nauki, zwłaszcza w dyscyplinach technologicznych, gdzie za bituminy uważa się tylko substancje dające się z kopalin wyekstrahować za pomocą benzenu, chloroformu lub innych rozpuszczalników organicznych. Niektóre utwory pokrewne ropie naftowej, a zasobne w pierwiastek C, np. antraksolit itp., nie ulegają jednak działaniu tych rozpuszczalników. Podobnie też z łupków bitumicznych można uzyskać przez wytlewanie w wyższej temperaturze olej łupkowy, natomiast próba ekstrakcji składników bitumicznych rozpuszczalnikami daje nikłe wyniki. Głównym przedstawicielem omawianej grupy utworów jest ropa naftowa, która jest naturalną substancją ciekłą pochodzenia najprawdopodobniej organicznego o charakterystycznej woni. Jest to mieszanina węglowodorów ciekłych, stałych i gazowych. Te ostatnie mogą współwystępować z ropa naftową lub tworzyć samodzielne nagromadzenia, niekiedy o dużym znaczeniu gospodarczym. Jest to gaz ziemny. Głównym jego składnikiem jest metan CH częstym jest azot, a także hel.

Znaczenie paliw płynnych

Ropa naftowa jest najważniejszym surowcem energetycznym i chemicznym doby współczesnej. Znajduje zastosowanie jako paliwo silników spalinowych. Jej destylacja dostarcza benzyny, nafty, olejów silnikowych, maszynowych, parafinowych i in., asfaltów, naftalenu itp. Stanowi podstawę wielkiego przemysłu petrochemicznego. Gaz ziemny jest doskonałym paliwem, ruguje obecnie gaz palny uzyskiwany z węgla. Stanowi też cenny surowiec do syntezy chemicznej. Z mokrych gazów ziemnych, tj. zawierających domieszkę węglowodorów łatwopalnych lecz ciekłych w normalnej temperaturze, oddziela się eter naftowy i gazolinę. Niektóre gazy ziemne są zasobne w związki siarkowe. Ich przeróbka, np. w Francji (Akwitania), dostarcza rocznie kilkuset tysięcy ton siarki elementarnej. Z gazów ziemnych oddziela się hel. Ozokeryty są używane jako składniki mas uszczelniających przed wilgocią, a także przetwarzane są na cerezynę, tj. mieszaninę stałych węglowodorów z grupy parafin od C37H76 do C53Hi08. Spośród produktów przemian hłpergenicznych ropy naftowej największe znaczenie praktyczne mają asfalty stosowane do budowy dróg, jako materiał izolacyjny. Znaczenie rodzimych asfaltów zmniejszyło się gdyż są one produkowane przez przemysł petrochemiczny z ropy naftowej.

7100 m amerykanscy alpinisci anglicy annapurna ii annapurna iv atak na baszte atak na szczyt austriacy zdobywaja 8 tysiecznik baintha brakk broad peak middle bursztyn cechy kamieni szlachetnych cho oyu cztery obozy dhaulagiri dhaulagiri iv droga baueka faza biochemiczna formy kamieni ozdobnych gasherbrum i gaz i ropa gaz ziemny gestosc gazu zagadnienie gory zagadnienie gory p 10 zagadnienie gory p 11 zagadnienie gory p 12 zagadnienie gory p 13 zagadnienie gory p 14 zagadnienie gory p 15 zagadnienie gory p 16 zagadnienie gory p 17 zagadnienie gory p 18 zagadnienie gory p 2 zagadnienie gory p 3 zagadnienie gory p 4 zagadnienie gory p 5 zagadnienie gory p 6 zagadnienie gory p 7 zagadnienie gory p 8 zagadnienie gory p 9 granaty gyachung kang himalchuli jesienny sukces kangbachen kangchendzonga klasyfikacja kamieni ozdobnych kwarc lawina lhotse shar liptobiolity lodowiec lupki palne manaslu mineraly na nowych szlakach na nowym szlaku nefryt niewyjasniona tragedia nuptse oboz v odwrot ozokeryt paliwa plynne peak 29 perm podwojny sukces pola lodowe polacy polepszenie warunkow polski sukces pomoc porowatosc prosty jak jedynka przepuszczalnosc rakaposhi rekonesans sedymenty weglanowe sezon shisha pangma slaba forma spis wyposazenia szczegoly tragedii szturm torowanie drogi trasa trudnosci trzecia wyprawa trzeciorzed warunki powstawania zloz wegiel brunatny wloscy przewodnicy wschodnia gran p 10 p 11 p 12 p 13 p 14 p 15 p 16 p 17 p 18 p 2 p 3 p 4 p 5 p 6 p 7 p 8 p 9 wyprawa niemiecka wznowienie wyprawy yalung kang zamiec na mansalu zloza kredy zloza w karbonie znaczenie paliw plynnych znaczenie paliw stalych zwyciestwo i tragedia zywice kopalne zywnosc szturmowa