Łupki palne

Łupki bitumiczne odznaczają się zawartością pirobituminów, których genezy powiązać ze szczątkami określonych organizmów. Pirobituminy są spokrewnione z ropą naftową. W temperaturze pokojowej nie rozpuszczają się w rozpuszczalnikach organicznych. Wskazywane jest także podobieństwo pirobituminów do kerytów, antraksolitów, które są produktami metamorficznych przemian ropy naftowej lub jej pochodnych powstałych w strefie hipergenicznej. Trzeba jednak zaznaczyć, że w większości przypadków łupki bitumiczne nie podlegały procesom metamorficznym, a co najwyżej ulegały silnej diagenezie. Pirobituminy występują w postaci czarnych ziarn dostrzegalnych pod mikroskopem w drobnoziarnistym tle skalnym. Łupki (łupki margliste, margle, mułowce) ropne są skałami nasyconymi ropą naftową. Podobne skały powstają też jako produkt nasycenia skał osadowych produktami wietrzenia ropy naftowej, a więc kirem, asfaltem itp. Różnią się tym od łupków bitumicznych, że za pomocą rozpuszczalników organicznych np. benzenu lub chloroformu, można z nich wyekstrahować składniki bitumiczne.

Perm

Piaskowce czerwonego spągowca na monoklinie przedsudeckiej oraz nadległe skały węglanowe najniższego cechsztynu (piętro Z1) są skałami zbiornikowymi, z którymi związane są akumulacje gazu ziemnego rozpoznane w okolicy Czeszowa, Tarchał i Ucieszowa koło Ostrowa Wielkopolskiego. Ich porowatość wynosi do 20% obj., a przepuszczalność 200 milidarcy i więcej. Od stropu są dobrze izolowane przez ewaporaty cechsztynu. Pierwotne ciśnienie złożowe w tych strefach dochodzi do 160 atm. Przejawy ich gazonośności stwierdzono również w okolicy Swidwina na Pomorzu Zachodnim. Złoża ropy naftowej i gazu ziemnego występują w pułapkowych strukturach wśród dolomitu głównego w rejonie Kamienia Pomorskiego. Ostatnio zostały nawiercone w okolicy Kołobrzega (Daszewo, Karlinek). Objawy ropy naftowej znane są w skałach czerwonego spągowca przewierconych w Odolanowie koło Ostrowa Wielkopolskiego. Skałami zbiornikowymi cechsztynu są w cyklotemie Z1 wapienie, w Z2 dolomity główne i dolomity płytowe Z3. Na monoklinie przedsudeckiej ropo- i gazonośny jest dolomit główny Z2 w okolicy Rybak koło Krosna Odrzańskiego, Pomorska koło Zielonej Góry i Książa Śląskiego oraz Otynia w pobliżu Ostrowa Wielkopolskiego.

Złoża w Karbonie

W okolicy Bobolic przewiercono serię osadów wizenu wykształconą w postaci skał ilastych, mułowców, piaskowców i dolomitów. W zdolomityzowanych górnych wapieniach wizenu występują przejawy roponośności. Podobne przejawy stwierdzono w wierceniu w Słomnikach. Wypływ gazu ziemnego uzyskano w wizeńskich piaskowcach arkozowych w okolicy Bobolic, Koszalina i Ustronia. Z karbonem produktywnym Górnośląskiego Zagłębia Węglowego są związane gazy ziemne eksploatowane w okolicy Marklowice—Mszana w Rybnickim Okręgu Węglowym. Nagromadziły się one w piaskowcach poprzedzielanych łupkami i węglem kamiennym. Zawierają 83—97% CH4. Mniejsze wypływy uzyskano z otworów wykonanych w południowej części zagłębia (Jastrzębie, Oświęcim, Brzeszcze, Maczki), a w okolicy Oświęcimia pojawiają się ślady ropy naftowej. Liczne przejawy gazo- i roponośności spotkano w osadach wizenu, namuru i westfalu. Znane są z wierceń w Korczminie, Jarczowie, Tyszowcach, Komarowie, Terebinie i Hrubieszowie oraz bardziej na północny zachód w Krasnymstawie, Niedrzewicy, Lublinie i Dęblinie oraz w Magnuszewie na lewym brzegu Wisły na południe od Warszawy.

Gęstość gazu

Gęstość gazu ziemnego, którego głównym składnikiem jest metan, wynosi około 0,008 g/cm3, ropy naftowej osiąga wartość 0,93 g/cm3 a wody morskiej przekracza 1,1 g/cm3. Wskutek tych różnic obserwuje się w złożach ropy i gazu dość daleko posunięte zróżnicowanie, polegające na tym, że gaz dąży do położenia najwyższego, poniżej niego gromadzi się ropa naftowa, którą od dołu zamyka woda. Schemat ten jest modyfikowany lokalnymi warunkami geologicznymi. Wykształcenie skał zbiornikowych, ich pozycja geologiczna oraz nagromadzenia ropy czy gazu są przedmiotem badań geologii złóż ropy naftowej i gazu ziemnego. Złoża te mogą istnieć w skorupie ziemskiej tylko wtedy, gdy obecny jest zbiornik szczelnie izolowany skałami nadległymi od powierzchni ziemi i gdy istnieje możliwość dopływu do niego ropy lub gazu ze skał macierzystych. Jako źródło gazu ziemnego rozpatrywane są też hydraty gazowe. Występują one w niektórych skałach osadowych. Są to niestechiometryczne, klatratowe połączenia gazów z wodą. Ich szkielet sieci przestrzennej zbudowany jest podobnie jak w lodzie z cząstek H2O, jednak odległości między nimi są większe, wynoszą 0,48—0,69 nm. W wyniku wypełnienia przez cząstki substancji hydratotwórczych wolnych przestrzeni powstają właściwe hydraty. Mają one wygląd zewnętrzny i własności fizyczne podobne do lodu, ale mogą istnieć zarówno w ujemnych jak i dodatnich temperaturach.

Gaz i ropa

Wysuwane są przypuszczenia, że gaz i ropa mogły powstać bez udziału organizmów, np. w okresie gdy Ziemia była w stanie ognisto-płynnym, a węglowodory znajdowały się w stanie lotnym, wskutek reakcji między wodorem i tlenkiem, czy dwutlenkiem węgla, reakcji między wodą i węglikami metali ciężkich itp. Metan istotnie występuje w gazach wulkanicznych, a ślady ropy naftowej zauważono wśród produktów niektórych wulkanów, np. Etny, Rolima w Andach Środkowych i in. W pegmatytach stwierdzono nikłe ilości asfaltów lub nawet ropy naftowej. Są to jednak zjawiska o bardzo małej skali. Nigdzie nie natrafiono na złoże ropy naftowej czy gazu ziemnego związane ze skałami magmowymi. Ogólnie przyjmuje się, że ropa i gaz są produktami pochodzenia organicznego. Jako najprawdopodobniejszy materiał macierzysty przyjmuje się plankton morski, a w mniejszym stopniu inną faunę czy florę. Materiał ten był nagromadzany w środowisku redukcyjnym, w którym ulegał przeobrażeniu w węglowodory. Konieczne było przykrycie osadów macierzystych dla gazu i ropy, którymi mogły być osady ilasto-mułowe zawierające rozproszoną materię organiczną, warstwą osadów nieprzepuszczalnych dla gazu. Przy współudziale bakterii, temperatury, ciśnienia oraz innych czynników geologicznych, a w tym także niektórych składników mineralnych odgrywających rolę katalizatorów, doszło do przetworzenia materiału organicznego bądź w skały sapropelowe bądź w ropę i gaz. Ważną rolę gra tu temperatura, która bywa określana na 65—500°C.

7100 m amerykanscy alpinisci anglicy annapurna ii annapurna iv atak na baszte atak na szczyt austriacy zdobywaja 8 tysiecznik baintha brakk broad peak middle bursztyn cechy kamieni szlachetnych cho oyu cztery obozy dhaulagiri dhaulagiri iv droga baueka faza biochemiczna formy kamieni ozdobnych gasherbrum i gaz i ropa gaz ziemny gestosc gazu zagadnienie gory zagadnienie gory p 10 zagadnienie gory p 11 zagadnienie gory p 12 zagadnienie gory p 13 zagadnienie gory p 14 zagadnienie gory p 15 zagadnienie gory p 16 zagadnienie gory p 17 zagadnienie gory p 18 zagadnienie gory p 2 zagadnienie gory p 3 zagadnienie gory p 4 zagadnienie gory p 5 zagadnienie gory p 6 zagadnienie gory p 7 zagadnienie gory p 8 zagadnienie gory p 9 granaty gyachung kang himalchuli jesienny sukces kangbachen kangchendzonga klasyfikacja kamieni ozdobnych kwarc lawina lhotse shar liptobiolity lodowiec lupki palne manaslu mineraly na nowych szlakach na nowym szlaku nefryt niewyjasniona tragedia nuptse oboz v odwrot ozokeryt paliwa plynne peak 29 perm podwojny sukces pola lodowe polacy polepszenie warunkow polski sukces pomoc porowatosc prosty jak jedynka przepuszczalnosc rakaposhi rekonesans sedymenty weglanowe sezon shisha pangma slaba forma spis wyposazenia szczegoly tragedii szturm torowanie drogi trasa trudnosci trzecia wyprawa trzeciorzed warunki powstawania zloz wegiel brunatny wloscy przewodnicy wschodnia gran p 10 p 11 p 12 p 13 p 14 p 15 p 16 p 17 p 18 p 2 p 3 p 4 p 5 p 6 p 7 p 8 p 9 wyprawa niemiecka wznowienie wyprawy yalung kang zamiec na mansalu zloza kredy zloza w karbonie znaczenie paliw plynnych znaczenie paliw stalych zwyciestwo i tragedia zywice kopalne zywnosc szturmowa