Nefryt

Ten zielony minerał był od prehistorycznych czasów używany do wyrobu narzędzi i broni. Nefryt stanowi jednorodną skałę zbudowaną z minerału aktynolitu. Występuje on w bezładnych skupieniach, w formie soczewek lub przerostów. Minerał ten jest zawsze zielony, przyjmuje barwy od intensywnych, nasyconych zieleni, do mlecznych, szarych. Cześć kamieni może być zabarwiona jednolicie, inne mają cieniste smugi lub marmurkowe plamy. Wyjątkowo intensywnie zielone nefryty noszą nazwę dżadu. Nefryt jest stosunkowo mało twardy, a przy tym cechuje się wielką spoistością i zwięzłością. Ze względu na te właściwości, jak i trudność w rozbiciu płyty nefrytu młotem, minerał ten był powszechnie stosowany przy wyrobie broni i narzędzi. W Chinach od dawna jest bardzo cenionym kamieniem jubilerskim. Służy nie tylko do wyrobu biżuterii, ale także mis, wazonów oraz przedmiotów artystycznych. Niezbyt efektowne okazy służą do wyrobu moździerzy laboratoryjnych. Kamień ten nie występuje powszechnie na kuli ziemskiej, do tej pory odkryto zaledwie kilkadziesiąt jego złóż. W Polsce występuje w Jordanowie koło Sobótki, gdzie został odkryty najwcześniej w Europie.

Żywice kopalne

Żywice kopalne występują w postaci odosobnionych ziarn lub cienkich pasemek w węglach brunatnych i kamiennych. Są barwy żółtej, czerwonawej lub brunatnej. Szczególnie zasobny w żywice i woski jest piropissyt — liptobiolit barwy żółtej, bardzo lekki, występujący w peryferycznych częściach złóż węgli brunatnych. Pali się wydzielając woń aromatyczną. Jego składniki żywiczne można wyekstrahować chloroformem lub innymi rozpuszczalnikami organicznymi. W Polsce pojawia się w trzeciorzędowych węglach brunatnych, np. w kopalni Turów. Pokaźne ilości żywic kopalnych (rezynitu) występują wśród węgli kamiennych eksploatowanych w Jaworznie. Najobficiej występują w węglu matowym lub na pograniczu jego pasemek z węglem błyszczącym. Analizy chemiczne wykazują zawartość: 75,0—77,1% wag. C, 7,7—7,9% wag. H, 0,3—0,5% wag. N i 0,3—0,5% wag. O + S. Dostarczają około 81% wag. części lotnych i 0,3—2,0% wag. Popiołu. Węgle smołowe stanowią mieszaną odmianę liptobiolitów. Zawierają żywice i woski. Wyglądem przypominają humusowe węgle półbłyszczące.

Minerały

Złożone warunki geologiczne, sprzyjające wysortowaniu ziarn zwietrzeliny czy osadów i ich rozdzieleniu na frakcje zasobne w minerały o różnej gęstości, panują w strefach brzegowych mórz i oceanów. Głównymi czynnikami są tu: ustawiczne falowanie, wzmagane sporadycznie działaniem sztormów, oraz brzegowa kipiel morska. W przypadku tworzenia się plaży piaszczystej dołącza się wiatr, który przenosi w głąb lądu wysortowane ziarna i powoduje tworzenie się wydm nadmorskich. W tych warunkach mogą tworzyć się plaże żwirowe lub zasobne w szczątki szkieletów organizmów morskich (np. muszli), ławice przybrzeżne oraz inne denne akumulacje żwiru. Gdy tworzy się plaża piaszczysta, to na niej lub w jej sąsiedztwie mogą akumulować się ziarna kwarcu lub innych minerałów. Strefa dennych osadów przybrzeżnych i wydm nadmorskich nie jest szeroka, ale ciągnie się na dużych odległościach. Zarówno po stronie morza jak i lądu mogą tworzyć się czarne piaski zasobne w magnetyt i ilmenit zawierające także pokaźne ilości rutylu, leukoksenu, cyrkonu, monacytu, granatów i innych minerałów użytecznych. Lokalnie bywają one wzbogacone w różne z wymienionych minerałów. Z takich złóż pochodzi znaczna część światowej ich produkcji.

Liptobiolity

Liptobiolity stanowią nagromadzenie żywiczno-woskowych i egzynitowych składników roślin, najbardziej odpornych na działanie czynników fizycznych i biochemicznych. Mogą tworzyć samodzielne skupienia lub występować w postaci pasemek wśród węgli humusowych. Powstają jako produkt pozostający po zniszczeniu wskutek procesów biochemicznych mniej odpornych składników roślin łącznie z tkankami lignino-celulozowymi. Dla przykładu można wskazać, że nagromadzenia żywicy sosny bursztynowej powstają po rozkładzie drewna w warunkach aerobnych (butwienie lub próchnienie), podczas gdy piropissyt tworzy się przez nagromadzenie materiałów żywiczno-woskowych wskutek rozkładu innych składników roślin. Liptobiolity charakteryzują się dużą wydajnością składników lotnych (37— 90% wag.), najczęściej w ilości 60—75% wag. Ich analizy chemiczne wykazują zawartość 70—80% C oraz do 9% H. Skład chemiczny liptobiolitów zmienia się silnie, zwłaszcza po skoku uwęglenia. Wyróżnia się: liptobiolity żywiczno-woskowe, liptobiolity sporowo-kutikulowe, oraz liptobiolity suberynowe.

Sedymenty węglanowe

Bogactwem morskich sedymentów węglanowych charakteryzuje się trias środkowy. W okolicy Ostrzeszowa osiągają one grubość 300 m, na pozostałych obszarach są cieńsze, a najsłabiej są rozwinięte w okolicy Ełku i Ostrowi Mazowieckiej. Największe zainteresowanie wzbudzają osady wapienia muszlowego obszaru śląsko-krakowskiego. Wykształcenie tych skał jest zmienne po rozciągłości. Można wyróżnić centralną strefę dolomitową oraz okalającą ją strefę wapienną, która jest najlepiej rozwinięta na Śląsku Opolskim. Najstarszy poziom wapienia muszlowego na tym obszarze stanowią warstwy gogolińskie zbudowane z wapieni poprzedzielanych zlepieńcami śródformacyjnymi i wapieniami falistymi oraz wkładkami wapieni marglistych. W spągowej części zawierają odmiany wapieni wyróżniające się zawartością ponad 90% CaCO3, które są wykorzystywane przez opolski przemysł wapienniczy oraz jako topnik wielkopiecowy. Wyżej występują warstwy gorażdżańskie o miąższości kilkunastu metrów. Na Śląsku Opolskim należą do nich wapienie, w których zawartość CaCO3 wynosi nawet do 99% wag. Z tego powodu są cenionymi surowcami przemysłu wapienniczego, hutniczego i cukrowniczego, a najzasobniejsze w CaCO3 ich odmiany są wykorzystywane do produkcji karbidu.

7100 m amerykanscy alpinisci anglicy annapurna ii annapurna iv atak na baszte atak na szczyt austriacy zdobywaja 8 tysiecznik baintha brakk broad peak middle bursztyn cechy kamieni szlachetnych cho oyu cztery obozy dhaulagiri dhaulagiri iv droga baueka faza biochemiczna formy kamieni ozdobnych gasherbrum i gaz i ropa gaz ziemny gestosc gazu zagadnienie gory zagadnienie gory p 10 zagadnienie gory p 11 zagadnienie gory p 12 zagadnienie gory p 13 zagadnienie gory p 14 zagadnienie gory p 15 zagadnienie gory p 16 zagadnienie gory p 17 zagadnienie gory p 18 zagadnienie gory p 2 zagadnienie gory p 3 zagadnienie gory p 4 zagadnienie gory p 5 zagadnienie gory p 6 zagadnienie gory p 7 zagadnienie gory p 8 zagadnienie gory p 9 granaty gyachung kang himalchuli jesienny sukces kangbachen kangchendzonga klasyfikacja kamieni ozdobnych kwarc lawina lhotse shar liptobiolity lodowiec lupki palne manaslu mineraly na nowych szlakach na nowym szlaku nefryt niewyjasniona tragedia nuptse oboz v odwrot ozokeryt paliwa plynne peak 29 perm podwojny sukces pola lodowe polacy polepszenie warunkow polski sukces pomoc porowatosc prosty jak jedynka przepuszczalnosc rakaposhi rekonesans sedymenty weglanowe sezon shisha pangma slaba forma spis wyposazenia szczegoly tragedii szturm torowanie drogi trasa trudnosci trzecia wyprawa trzeciorzed warunki powstawania zloz wegiel brunatny wloscy przewodnicy wschodnia gran p 10 p 11 p 12 p 13 p 14 p 15 p 16 p 17 p 18 p 2 p 3 p 4 p 5 p 6 p 7 p 8 p 9 wyprawa niemiecka wznowienie wyprawy yalung kang zamiec na mansalu zloza kredy zloza w karbonie znaczenie paliw plynnych znaczenie paliw stalych zwyciestwo i tragedia zywice kopalne zywnosc szturmowa